Hoa Kỳ thắt chặt liên minh dệt may với các quốc gia Trung Mỹ với chiến lược "near-shoring" và thách thức đối với các nước xuất khẩu châu Á

Tăng tốc lộ trình "Near-shoring" và ưu đãi thuế quan đặc biệt

Theo báo cáo mới nhất từ Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), thỏa thuận mới được ký kết với các đối tác Trung Mỹ nhằm mục đích loại bỏ hoàn toàn các rào cản thuế quan đối xứng. Cụ thể, các sản phẩm dệt may, may mặc, hành lý và túi xách từ Guatemala và El Salvador đáp ứng các quy tắc xuất xứ của Hiệp định CAFTA-DR (từ sợi trở đi) sẽ được hưởng chế độ miễn thuế hoàn toàn.

Thay vì phải chịu mức thuế Tối huệ quốc (MFN) cộng thêm thuế đối ứng khá cao như các kịch bản áp thuế đối với các quốc gia châu Á (Việt Nam 20%, Ấn Độ mới giảm xuống 18%, Trung Quốc 34%, v.v...), các doanh nghiệp tại khu vực này giờ đây có lợi thế giá thành cực lớn. Hội đồng Quốc gia các Tổ chức Dệt may Hoa Kỳ (NCTO) nhận định, kim ngạch thương mại dệt may hai chiều trong khu vực này dự kiến sẽ vượt ngưỡng 13 tỷ USD trong năm 2026, tăng hơn 15% so với năm 2024.

Quy tắc "Yarn-forward" – "Thành trì" bảo vệ nền sản xuất Mỹ

Một điểm cốt lõi trong các thỏa thuận này chính là việc bảo vệ nghiêm ngặt quy tắc xuất xứ "yarn-forward" (từ sợi trở đi). Điều này có nghĩa là để được hưởng thuế 0%, các sản phẩm may mặc thành phẩm tại Trung Mỹ bắt buộc phải sử dụng sợi và vải có nguồn gốc từ Hoa Kỳ hoặc các nước trong khối hiệp định.

Bà Kim Glas, Chủ tịch kiêm CEO của NCTO, nhấn mạnh rằng đây là một chiến lược "đôi bên cùng có lợi". Hoa Kỳ xuất khẩu nguyên liệu thô và bán thành phẩm, trong khi Trung Mỹ tận dụng nhân công giá rẻ để hoàn thiện sản phẩm. Mô hình này không chỉ bảo vệ hàng trăm nghìn việc làm tại Mỹ mà còn tạo ra một hệ sinh thái sản xuất khép kín, chống lại sự thâm nhập của hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc và các nước châu Á khác.

Lợi thế về tốc độ: Cuộc đua của những "phản ứng nhanh"

Bên cạnh thuế quan, lợi thế lớn nhất của liên minh Hoa Kỳ - Trung Mỹ chính là tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường (Lead time). Trong một cuộc khảo sát gần đây với các thương hiệu thời trang lớn tại Mỹ như Gap, Nike và Levi’s, thời gian vận chuyển hàng hóa từ các nhà máy tại El Salvador hay Guatemala đến kho hàng tại Mỹ chỉ mất trung bình từ 3 đến 5 ngày.

Trong kỷ nguyên của "thời trang nhanh" và mô hình bán lẻ theo yêu cầu, việc giảm thiểu thời gian logistics và lượng hàng tồn kho đang trở thành ưu tiên hàng đầu của các CEO ngành bán lẻ Hoa Kỳ. Điều này vô hình trung tạo ra một rào cản phi thuế quan lớn đối với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.

Trước sức ép từ chiến lược Near-shoring của Mỹ, ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi tư duy sản xuất và quản trị.

Dựa trên thực tế thị trường, Chủ tịch VITAS – Ông Vũ Đức Giang đã nhấn mạnh định hướng cốt lõi: “Đặc thù của giai đoạn này là sự biến động không ngừng của chính sách. Giải pháp sống còn của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam lúc này là phải quyết liệt đa dạng hóa: đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để không phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất; đa dạng hóa mặt hàng từ phổ thông sang kỹ thuật cao; và đặc biệt là đa dạng hóa đối tượng khách hàng để linh hoạt ứng phó với các rào cản thuế quan mới.”

VITAS đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho doanh nghiệp:

1. Chuyển dịch phân khúc: Tập trung vào các sản phẩm có độ tinh xảo, tay nghề cao (đồ mặc ngoài cao cấp, đồ thể thao chuyên dụng) mà khu vực Trung Mỹ chưa đủ năng lực sản xuất đại trà.

2. Tăng cường tự chủ nguyên liệu: Đầu tư mạnh vào chuỗi cung ứng sợi - dệt - nhuộm để đáp ứng các quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt từ những hiệp định khác như CPTPP hay EVFTA.

3. Số hóa và Xanh hóa: Đẩy mạnh chuyển đổi số để rút ngắn thời gian phản ứng đơn hàng, đầu tư vào các tiêu chí xanh, tuần hoàn nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng và thị trường.

4. Tận dụng các FTA hiện có: Doanh nghiệp cần khai thác tối đa lợi thế thuế quan ưu đãi từ các FTAs mà Việt Nam đã ký kết và tiếp tục đàm phán thêm các FTAs mới.