Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa chính thức ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (EU–India FTA) – một trong những thỏa thuận thương mại lớn nhất từng được đàm phán. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng bị chi phối bởi cạnh tranh địa chính trị, xu hướng bảo hộ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Antonio Costa, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen ngày 27/1.
Với quy mô bao phủ gần như toàn bộ trao đổi hàng hóa, EU–Ấn Độ FTA không chỉ mở ra cơ hội lớn cho hai nền kinh tế mà còn tạo ra sức ép cạnh tranh trực tiếp đối với nhiều quốc gia xuất khẩu vào EU – trong đó có Việt Nam.
Xóa bỏ tới 99,5% dòng thuế
Theo công bố, EU–Ấn Độ FTA dự kiến xóa bỏ hoặc cắt giảm mạnh thuế quan đối với khoảng 96,6–99,5% tổng giá trị hàng hóa trao đổi giữa hai bên.
EU sẽ giảm thuế cho nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ như dệt may, da giày, thủy sản, hóa chất, kim loại, đá quý, trong khi Ấn Độ cũng mở cửa sâu hơn cho hàng hóa EU như ô tô, rượu vang và các sản phẩm công nghiệp.
Hiệp định hiện vẫn cần được phê chuẩn bởi Nghị viện châu Âu, các quốc gia thành viên EU và Chính phủ Ấn Độ. Dự kiến, quá trình hoàn tất thủ tục pháp lý và phê duyệt sẽ kéo dài đến sau năm 2026. Khi có hiệu lực, các cam kết thuế quan và quy định sẽ được thực hiện theo lộ trình tối đa 10 năm.
Dệt may Ấn Độ hưởng lợi lớn
Ngành dệt may Ấn Độ được đánh giá là lĩnh vực hưởng lợi rõ nét nhất. Trước đây, hàng dệt may của Ấn Độ xuất khẩu sang EU phải chịu thuế 9–12%, nay sẽ được xóa bỏ theo lộ trình FTA.
Điều này giúp Ấn Độ gia tăng sức cạnh tranh so với các nhà cung ứng lớn khác tại EU như Bangladesh, Pakistan và Việt Nam – những quốc gia vốn đang hưởng ưu đãi thuế hoặc thuế thấp tại thị trường này.
Thách thức trực tiếp với dệt may Việt Nam
Việt Nam hiện là một trong những đối tác xuất khẩu dệt may lớn nhất vào EU thông qua Hiệp định EVFTA. Tuy nhiên, khi Ấn Độ được hưởng mức thuế tương đương, lợi thế thuế quan của Việt Nam sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Trong bối cảnh các nhà nhập khẩu EU ngày càng đa dạng hóa nguồn cung, nguy cơ dịch chuyển đơn hàng sang Ấn Độ – nơi có quy mô sản xuất lớn và giá thành cạnh tranh – là hoàn toàn có thể xảy ra.
Trước áp lực này, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần:
-
Tăng mạnh tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu (sợi, vải, phụ trợ) để giữ lợi thế về quy tắc xuất xứ.
-
Nâng cao năng lực cạnh tranh toàn diện, không chỉ về thuế mà còn về chất lượng, thời gian giao hàng, tuân thủ tiêu chuẩn môi trường – lao động – truy xuất nguồn gốc.
-
Đa dạng hóa thị trường và FTA, tránh phụ thuộc quá lớn vào một hiệp định duy nhất.
-
Đầu tư công nghệ xanh và số hóa chuỗi cung ứng, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của EU về phát triển bền vững.
Cơ hội hợp tác mới: Cộng gộp xuất xứ với Ấn Độ?
Ở chiều ngược lại, EU–Ấn Độ FTA cũng mở ra một cơ hội chiến lược cho Việt Nam.
Theo EVFTA, Việt Nam được phép cộng gộp xuất xứ với các quốc gia có FTA với EU hoặc được EU chấp thuận cơ chế cộng gộp mở rộng (như Hàn Quốc). Khi FTA EU–Ấn Độ có hiệu lực, khả năng cao Ấn Độ cũng sẽ được xem xét áp dụng cơ chế tương tự.
Điều này có thể cho phép doanh nghiệp Việt Nam sử dụng vải từ Ấn Độ để đáp ứng quy tắc xuất xứ “từ vải trở đi” của EVFTA, từ đó vẫn được hưởng ưu đãi thuế khi xuất khẩu sang EU. Nếu được khai thác hiệu quả, đây sẽ là hướng hợp tác mới, giúp doanh nghiệp hai nước bổ trợ chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh.
