Theo số liệu của Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), thặng dư thương mại của ngành năm 2025 đạt gần 21 tỷ USD. Quy mô tăng nhanh, nhưng trọng tâm của bài toán xuất khẩu cũng đang dịch chuyển. Thành công hôm nay không còn nằm hoàn toàn ở việc giành đơn hàng hay mở rộng công suất, mà phụ thuộc ngày càng nhiều vào cách doanh nghiệp quản lý dòng tiền và thời hạn thanh toán trong một thị trường toàn cầu biến động.
Dòng tiền: điểm nghẽn nằm sẵn trong chu kỳ sản xuất
Một đơn hàng dệt may thường kéo dài từ ba đến sáu tháng. Trong suốt giai đoạn này, doanh nghiệp phải ứng trước vốn cho nguyên liệu, nhân công và logistics, trong khi doanh thu chỉ được ghi nhận sau đó khá lâu.
Với tỷ lệ nội địa hóa chỉ khoảng 52%, phần lớn doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, làm tăng nhu cầu vốn lưu động và độ nhạy cảm trước các cú sốc bên ngoài (Nguồn: VITAS; Vietnam News, 2025). Chi phí phát sinh sớm, tiền về muộn, nên kỷ luật thanh toán của người mua trở thành biến số sống còn.
Cùng lúc, thương mại quốc tế đang chuyển mạnh sang hình thức thanh toán ghi sổ (open account), chủ yếu do kỳ vọng của người mua và sức ép cạnh tranh. Theo khảo sát Payment Practices Barometer Asia 2025 của Atradius, 44% hóa đơn B2B tại châu Á bị thanh toán trễ, khoảng 5% trở thành nợ xấu và thời hạn thanh toán trung bình lên tới gần 48 ngày. Đây không phải tín hiệu xấu, mà phản ánh thực tế giao dịch dựa trên tín dụng đang đòi hỏi cách quản lý rủi ro bài bản hơn.
Rủi ro không chỉ nằm ở khách hàng mới
Trong ngành biên lợi nhuận mỏng và vốn bị giam trong cả chu kỳ sản xuất, một khoản chậm trả nhỏ cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền, từ dòng tiền vận hành, khả năng thanh toán cho nhà cung cấp, tới năng lực nhận đơn mới.
Đáng chú ý, rủi ro hiện diện ở cả những đối tác lâu năm, bao gồm các nhà trung gian tại các trung tâm thương mại lớn như Hong Kong và Singapore. Khi thị trường chịu áp lực, rủi ro tài chính lan nhanh trong chuỗi cung ứng, khiến việc theo dõi liên tục trở nên cần thiết.
Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch VITAS, nhiều lần nhận định rằng thách thức của ngành hiện nay không chỉ nằm ở đơn hàng hay công suất, mà còn ở khả năng chống chịu tài chính, sự ổn định của chuỗi cung ứng và thời hạn thanh toán ngày càng kéo dài.
Từ xử lý bị động sang quản trị có cấu trúc
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đang chuyển từ cách xử lý rủi ro khi sự cố đã xảy ra sang đánh giá người mua ngay từ đầu, trước khi ký hợp đồng và giao hàng. Những doanh nghiệp chống chịu tốt hơn thường có chung vài đặc điểm: đánh giá người mua một cách hệ thống, theo dõi mức độ rủi ro liên tục, cân đối tăng trưởng doanh thu với dòng tiền, và xem quản lý rủi ro như công cụ hỗ trợ bán hàng.
Trong cách tiếp cận đó, bảo hiểm tín dụng thương mại được nhìn nhận như một công cụ quản trị thường xuyên, giúp nâng chất lượng quyết định, củng cố kỷ luật bán hàng và tạo tự tin khi mở rộng sang thị trường mới.
Giải pháp tại thị trường Việt Nam
Hiện tại, Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt và Công Ty TNHH Bảo hiểm Tokio Marine Việt Nam đang phối hợp cùng Atradius cung cấp các giải pháp bảo hiểm tín dụng thương mại cho doanh nghiệp xuất khẩu. Dựa trên dữ liệu rủi ro người mua toàn cầu của Atradius, doanh nghiệp dệt may có thể chủ động đánh giá và theo dõi rủi ro người mua, bảo vệ khoản phải thu, ổn định dòng tiền khi điều khoản thanh toán kéo dài, đồng thời ra quyết định cấp tín dụng hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh biên lợi nhuận chịu áp lực và dòng tiền trở thành yếu tố cốt lõi, quản lý rủi ro người mua ngay từ đầu đang trở thành một phần thiết yếu của quản trị xuất khẩu hiện đại. Với ngành dệt may Việt Nam, đây là một trong những cách xây nền tảng ổn định và bền vững hơn cho chặng đường dài.
Tìm hiểu thêm: Atradius Singapore Atradius Việt Nam
